van Lier

De oorsprong van ‘onze’ familie van Lier

Een stukje geschiedenis:

In 1648, bij de Vrede van   Munster, wordt de Republiek der zeven verenigde Nederlanden erkend door de tot  die tijd overheersende spanjaarden. Het waren zeven provincien die bestonden  uit  de graafschappen Holland en Zeeland, het bisdom Utrecht, de drie  heerlijkheden Friesland Overijssel en Groningen en als laatste het hertogdom Gelre. Gelre was dan weer onderverdeeld in drie kwartieren, te weten Nijmegen, Zutphen en  Arnhem.

Tot 1591 was Zutphen eveneens een (zelfstandig) graafschap, maar na de verovering van de stad Zutphen door Maurits  van Oranje, gaat het op in het hertogdom Gelre en maakt daarmee deel uit van de  zeven provincien.

Het gebied rond Zutphen was ook weer  onderverdeeld in kleinere graafschappen, heerlijkheden, schoutambts en andere  kleine stukjes, die allen weer hun eigen bestuurlijk en rechterlijk orgaan  hadden. Zo was er het graafschap ‘s Heerenberg, waarvan de stad in 1379 stadsrechten verkregen had. Rond ‘s Heerenberg lagen weer een aantal kleinere dorpen, waaronder Netteren, Genderingen, Zeddam, Didam, Westerfoort en Etten. Het is in dit gebied dat de oudste tot dusverre terug gevonden geschiedenis van de familie van Lier begint.

Dominerend in het landschap stond het kasteel van de heren van Bergh. Het kasteel was lange tijd het bestuurlijk centrum en vormde de macht in de regio. Het was Willem, heer van Bergh die in 1379 de stadsrechten aan ‘s Heerenberg verleende zoals boven reeds vermeld. Als stad(je) had ‘s Heerenberg geen noemenswaardige betekenis, en in de 18e en 19e eeuw werden de stadswallen samen met de poorten en muren neergehaald, en werd de  slotgracht gedempt. Velen van de inwoners vonden werk aan de andere kant van de  grens, in Emmerich, anderen vonden werk binnen Nederland en trokken naar elders.  In en rond Emmerich stonden steen- en pan fabrieken, zodat daarnaast ook veel  leemstekers al dan niet als dagloner hier werk vonden. 

In 1987 verscheen het boek Varwijk Zeddam 250 jaar. Daarin wordt op blz 4 gesproken over “Een voortdurende stroom van meiden, knechten en ambachtslieden uit ‘Cleefschland en Munsterland’ vloeit de graafschap Bergh in en uit”.
John Thoben heeft in doop- en trouwboeken van het Berghse land intensief gespeurd om een idee te krijgen van de omvang van die trek aover de gäöt. De periode 1700-1750 is onderzocht. De trek van en naar Emmerik en Elten is buiten beschouwing gelaten: deze plaatsen zijn in die tijd geen buitenland. Emmerik, Elten en Bergh horen economisch en vooral sociaal bij elkaar: het aantal huwelijken tussen jongelui van daar en van hier zijn legio en  Emmerik is eigenlijk vanouds de voornaamste marktplaats voor een groot deel van  het Berghse land. 
 
Onder verschillende benamingen,   (leem, veen en turf) werden hele gebieden afgegraven door de veen arbeiders. Na de ontginning van zo’n gebied kwamen de boeren, die het afgegraven land gebruikten voor landbouw, waarbij veel voormalige veenarbeiders nu landarbeider  werden. Ergens hiertussen in werd de arbeiders groep uitgebreid met schippers en  hun families. Uiteindelijk moest de afgegraven grond ook getransporteerd worden,  en later werden dit dus landbouwproducten die met de (trek)schuiten vervoerd  werden. Een verzameling mensen en beroepen dus die door het hele land te vinden  waren alwaar werk was, en zo spreidde deze beroeps bevolking zich overal.

De oudste gegevens voor zover nu bekend, dateren van rond 1670, en het staat nu onomstotelijk vast dat de voorouders niet origineel uit Den Haag of Nootdorp kwamen, maar uit de Achterhoek.
Omstreeks dit jaar moet het zijn dat Nicolaus van Lier geboren werd. 
De gegevens zijn nog summier, maar in het trouwboek van ‘s Heerenberg, Nederduits gereformeerde gemeente komen we twee huwelijks inschrijvingen tegen. De eerste is daterend van 21 december 1710, het huwelijk van Wilhelmina van Lier en Aeldert Aelders, het tweede is van 16 augustus 1711, het huwelijk tussen Jacob van Lier en Hendrina Bergels.
Bij beide huwelijken wordt Nicolaus van Lier als vader genoemd, de naam van de moeder wordt niet vermeld. Er vanuit gaande dat er rond 20 jarige leeftijd werd gehuwd, wat jong was, kunnen we Wilhelmina en Jacob rond 1690 plaatsen. Bij het huwelijk van Jacob werd nog vermeld dat  hij geboren was van ‘s Heerenberg.
Voor vader Nicolaus kunnen we weer 20 jaar eerder rekenen, uitkomend op 1670. Of hij ook in ‘s Heerenberg is geboren is niet  bekend, Feit  is dat Nicolaus twee (overlevende) kinderen had, beiden in ‘s Heerenberg geboren  en gedoopt.

In het Gelders Archief vinden we Nicolaus terug, gehuwd met Mechteld Nijenhuijs, en zijn naam is afgekort naar Claes. In totaal blijken er dan 4 inschrijvingen van dopen te zijn, waarvan de eerste twee kinderen jong overleden. Er blijft een zoon en een dochter over, waarvan zoon Jacobus naam van Lier zal voortzetten, als hij huwt met Hendrina Bergels.
Ook Hendrina was afkomstig uit ‘s Heerenberg, en uit het huwelijk zijn in ieder geval acht kinderen bekend.
Het  eerste kind, een dochter, wordt op 18 maart 1712 wordt in de statie van ‘s Heerenbergh gedoopt, Joanna Mechtildis van Lier. Maar het zijn de mannelijke naamdragers die de naam voortzetten. Er worden drie zoons geboren, Joannes van Lier gedoopt op 15 november 1714, Nicolaas van Lier gedoopt  op 17 januari 1723, beiden ook in de statie van ‘s Heerenberg en een derde doop  inschrijving is die van Wilhelmus, later gehuwd met Henrica Raap.

Johannes blijft in ‘s Heerenbergh, Nicolaas brengt de naam naar Den Haag, evenals Wilhelmus maar van deze laatste zijn nog geen kinderen bekend.
Van Johannes zijn er 7 kinderen bekend, waarvan er een de naam naar het Brabantse land brengt; Amandus Bernardus van Lier, een tak die later uitsterft.

Nicolaas van Lier verlaat de Achterhoek, en we vinden hem terug in 1748 als  hij in Den Haag huwt. Zijn doopinschrijving werd gedaan op 17 januari 1723, in  ‘s Heerenberg. Hij is dus 25 jaar oud als hij huwt in Den Haag met Maria van  Veen. De huwelijkse inschrijving vermeld hem als jongman geboren van ‘s  Heerenberg, en jongman betekend zoveel als niet eerder gehuwd geweest. De  summiere akte van die tijd geeft verder aan wonend te Rijswijk en voor Maria van  Veen zijn echtgenote wonend “alhier” wat Den Haag is waar de akte gevonden is. 
Uit het huwelijk tussen Nicolaas en Maria zijn tot dusverre vier kinderen bekend, allen zoons en dus naamdragers.  

De eerste zoon die geboren werd was Jacobus van Lier, doopinschrijving 12 september 1749 in Den Haag en zijn ouders worden vermeld als Nicolaas van Lier en Maria van Veen. Als getuigen waren aanwezig Martinus van Lier (?) en Maria van Veen. 

De tweede zoon was Pieter van Lier, gedoopt op 2 december 1751 in Den Haag, huwt later Cornelia Haans en brengt de naam naar Nootdorp.

De laatste twee zijn Henricus van Lier, gedoopt op 5 juni 1754 in Den Haag, hij huwt op 13 mei 1786 met Agnes Brugman. Beiden geboren en woonachtig alhier (Den Haag), en ook dit huwelijk wordt voltrokken in de Assendelftstraat, en Johannes van Lier, gedoopt op 17 januari 1755 in Den Haag, hij huwt op 2 september 1787 in Den haag met Anna Maria Aleid Janssen. Verder zijn er geen gegevens over deze laatste twee bekend.  Vermeldenswaardig is nog dat bij de doopinschrijving van Johannes als getuige  Machteld van Lier werd genoemd. Dit was waarschijnlijk Joanna Mechtildis uit de  tweede generatie, zij huwt in 1742 zelf in Den Haag en zal er waarschijnlijk ook  wonen.

Als laatste van de kinderen uit Jacobus en Hendrina, op 14 januari 1776 huwt in Den Haag Wilhelmus van Lier met Henrica Raap, de weduwe van Adrianus Boerman. Wilhelmus wordt vermeld als wonend  onder Voorburg, en is jongman van ‘s Heerenberg.  Ook dit huwelijk wordt RK  voltrokken in de Assendelftstraat.

Het echtpaar Willem van Lier en Hermina Raap  is aanwezig als getuige bij de doop van Pieter van Lier’s dochter Hermina in  1782. Er zullen niet zoveel mensen in Den Haag terecht gekomen zijn afkomstig  uit dezelfde plaats en met dezelfde naam, Hiermede wordt er vanuit gegaan dat er  voldoende feiten zijn dat Wilhelmus een broer was van Nicolaas.

Verdere gegevens in de personen database