Henricus van Lier 1752 – 1809

Vier generaties kleermakers

Anders dan de titel hierboven doet vermoeden, gaat dit stukje niet direct en alleen over Henricus, maar meer over diens beroep: kleermaker.

Een stamboomonderzoek, of de achtergrond verhalen daarbij, komen vaak los uit samenhangsels. In dit geval kwam ik binnen een bepaalde familielijn diverse malen het beroep kleermaker tegen. Verder speurend bleek dat het hier om een viertal generaties ging die het beroep uitoefenden. Dat was sterk, dus werd nader bekeken.

Geringschattend, soms ook neerbuigend werden zij ook wel de ridders van de naald genoemd.

“Komaan gij ridder van de naald, gooi dat gereedschap maar eens gezwind in den hoek, sluit vlug de werkplaats en laten wij dadelijk gaan zien of uwe vrouw het avondmaal klaar heeft.”
Vertellingen uit de 1001 nacht, 1900

Maar het ambacht van kleermaker is al duizenden jaren oud. Het werd al beoefend ten tijde van de oude Grieken en Romeinen en waarschijnlijk al ver daarvoor.
Kledij is van oudsher zeer belangrijk, als bescherming tegen de elementen, om een identiteit uit te drukken, en de kleding was daarmee in iedere historische periode een stukje economisch belang.

Ook wanneer het de leger uniformen aangaat, wat uiteindelijk ook kledij is.
De eerste militaire uniformen ontstaan in de 17e eeuw. Met het onstaan van uniformen, en de daarmee gepaard gaande uniformiteit, ontstond ook de uitstraling van saamhorigheid en orde.
De Fransen in de tijd van Napoleon droegen de zogenaamde epauletten op de schouders waarmee men kon aflezen welke functie de persoon vervulde, welk regiment hij behoorde, en hoe belangrijk hij was.
Daarnaast waren er de hoeden, petten en steken, de versiersels als nestels en een groot verschil tussen het dagelijks en ceremonieel uniform. Verder broeken jassen, hemden en buizen, al in al genoeg (kleermakers) werk.
Al die kleding en uniformen waren aan slijtage onderhevig, waren te groot of te klein, of op een of andere manier beschadigd. En het is hier dat de kleermaker uitkomst bracht.

Het kleermakers embleem van de Koninklijke Marine in rood en goud afhankelijk van de rang.

Henricus van Lier, 1752 – 1809 werd geboren in Keeken, Hertogdom Kleef. Hij is de eerste die in deze familielijn als kleermaker werd gevonden. Henricus vestigde zich na zijn huwelijk eerst in Bimmen en later in Millingen alwaar hij in 1809 kwam te overlijden.

In die tijd was de kleermaker nog een wijd verspreid beroep voor de ambachtelijk vakman die er zijn kost mee verdiende.
Dit duurde tot het midden van de 19e eeuw. In die tijd was er gemiddeld nog 1 kleermaker op 200 – 250 inwoners. Kleding werd op maat gemaakt, en veelvuldig gerepaeert of vermaakt. Weggooien in die tijd was gewoon zonde en voor de meesten te duur.
Rond die tijd echter komt ook de confectie in zwang.
Confectie werd in massaproductie vervaardigd met als voordeel dat de prijs veel lager gehouden kon worden.
De pasvorm was niet altijd goed, waarbij dan de kleermaker nog wat inkomen tegemoet kon zien. Het kleermakers vak was nog niet uitgestorven!

Henricus werd opgevolgd door zoon Hermanus 1797 – 1885. Ook hij oefende het beroep van kleermaker uit, zoals hij het leerde van zijn vader. Hermanus bracht de naam van Lier van Bimmen naar Millingen.

De derde generatie telde zelfs 3 kleermakers.De zonen Hendrikus 1830 – 1907, Johannes 1846 – 1931 en Wouterus 1851 -1931 treden allen in de voetsporen van hun vader en grootvader voor hen.
Hendrikus en Johannes bleven beiden bleven in Millingen wonen en hadden er voldoende werk en daarmee inkomsten. Mogelijk werkten zij samen.
Wouterus vestigde zich later met zijn echtgenote Wilhelmina Bastin in Arnhem.

In Arnhem worden in totaal 9 kinderen geboren, waarvan er later 3 de voetsporen van de voorvaderen volgen en kleermaker worden. Er is nog voldoende brood te verdienen, samen met het beleg en de boter. Dit waren de zonen Frederikus Joseph, Petrus Hendrikus en Arnoldus Petrus.

In de vierde generatie, vond een zoon, Frederikus Joseph geboren in 1882 nog meer vastigheid.
Geboren in 1882, en opgegroeid in Arnhem, werd Frederikus in 1902 voor de dienst opgeroepen als loteling van de lichting van 1902.
Bij zijn keuring komen echter diverse lichaams gebreken aan het licht; platvoeten, een liesbreuk en bijziendheid aan het linkeroog.
Maar dienstplicht is dienstplicht, en hij wordt aangesteld als militair werkman en twee jaar later wordt hij tot de 2e klasse bevorderd.
Met zijn vaardigheid en kennis als kleermaker vervulde hij waarschijnlijk vanaf het begin deze functie en komt in Leeuwarden terecht..

De oude kazerne in Leeuwarden

In 1912, na verkregen toestemming van zijn commandant in Leeuwarden huwde hij in Arnhem met Theodora Josephina Wichers. Hij wordt dan genoemd als meester-kleermaker.

De verkregen huwelijks toestemming.
Een militair kleermaker in 1914. Genoeg te repareren!

In 1916, koopt Frederikus voor de som van 2900 gulden de “burger huizinge met erf, plaats en tuintje” aan de Paul Krugerstraat in Leeuwarden, zodat hij niet meer op de kazerne hoeft blijven te wonen.
Volgens de bevolkingsregisters van Leeuwarden vertrekt hij in 1923 met zijn gezin dat inmiddels 4 kinderen telde naar Amersfoort.
In 1942, bij het huwelijk van een der dochters, wordt Frederikus vermeld als sergeant kleermaker, samen met zijn echtgenote in Amersfoort woonachtig.

Synchroon met Frederikus loopt het verhaal van zijn jongere broer, Petrus Hendrikus 1889 – 1969.
Hij huwde in 1917 in Arnhem en als beroep wordt vermeld kleermaker.
Twee jaar later in januari 1919 vestigde ook hij zich in Leeuwarden, inschrijving beroep: kleermaker..
In 1923 wordt hij met het gezin weer uitgeschreven en vertrekt naar Den Haag, alwaar hij ook als kleermaker werd vermeld. Via Gorinchem beland het echtpaar weer in Nijmegen.
Bij het huwelijk van dochter Wilhelmina in 1942 wordt Petrus als aanwezige vader vermeld als sergeant der infanterie op wachtgeld. Zijn stamboek inschrijving is echter nog niet gevonden.

Grafsteen Petrus Hendrikus van Lier 1889 – 1969

Het was een uitstervend beroep, maar binnen de krijgsmacht onderdelen nog volop aanwezig.

Alle genoemde personen zijn terug te vinden in de database.