Arnoldus Hoogervorst 1764 – ??

Naast gevonden feiten aangaande geestelijken, kolonisten en voorvaderen die als soldaat / militair hebben gediend, loopt een spoor ook wel eens onherroepelijk vast.

In de pagina over Nicolaas van Lier werden de armen kolonies in Drenthe al genoemd, waar Nicolaas van Lier een van de latere kolonisten was.

Teneinde zoveel mogelijk te achterhalen aangaande een bepaald persoon, moet ik soms ook de lijnen te volgen van de aangetrouwde familie. In het geval van bovengenoemde Nicolaas van Lier was dat zijn schoonvader, Arnoldus Hoogervorst, ook wel Arij genoemd.
Bij die speurtochten komen soms onverwacht feiten naar boven die niewe verhalen opleveren maar ook soms meer vraagtekens brengen. Vandaar het volgende stuk:

Nicolaas en Johanna Hoogervorst huwden in 1829 in Wateringen.
Nicolaas was weduwnaar en Johanna was een stuk jonger dan Nicolaas. Zij was niet eerder gehuwd geweest maar had een zoon van een onbekende vader.
De aangifte van deze zoon werd gedaan door de moeder van Johanna: Getrudis Cornelisdr de Ridder, in de akte genoemd Geertje. Het kind werd ook Nicolaas genoemd, maar komt jong te overlijden (14 jaar oud) en valt daarmee verder buiten dit verhaal.

Om alle gegevens compleet te maken werd de huwelijks akte van Arij en Geertje gezocht om daarna de familie compleet gemaakt met de kinderen.

De huwelijks inschrijving van Arnoldus Hoogervorst en Gertrudis de Ridder vond plaats op 20 februari 1785 in Wateringen. Arnoldus is net als Gertrudis geboren in Overschie, en ook de ouders zijn bekend. Daarna werden de kinderen alsmede de overlijdens data van het echtpaar gezocht.

De overlijdensakte van Gertrudis (Geertje ) was niet moeilijk te vinden, de aangifte van overlijden wordt gedaan door zoon Antonius, en de datum van overlijden was 27 mei 1832.
In de akte wordt echter vermeld dat zij gehuwd was met Arij Hoogervorst, afwezig. Geen vermelding echtgenoot of weduwe van, maar afwezig en dat is vreemd.
Leefde Arij nog of was hij al overleden was de grote vraag, en alle naspeuringen ook in nabij gelegen plaatsen leverden geen overlijdens akte op.
Waar was Arij gebleven? Het echtpaar had tenslotte kinderen, dus eerst daar maar alle feiten en data bij elkaar gezocht.

Uit het huwelijk tussen Arij en Geertje werden achtereenvolgens geboren:

  • Johannes Hoogervorst, doop inschrijving 5 juli 1785 in Wateringen, hij huwt later Maria Noordermeer
  • Antonius Hoogervorst, doop inschrijving 14 oktober 1786 in Schiedam, hij huwt later Catharina van den Ende
  • Johanna Adriana Hoogervorst, doop inschrijving 14 december 1793 in Wateringen, zij huwt later Nicolaas van Lier
  • Willemijntje Hoogervorst, doop inschrijving 4 augustus 1796 in Wateringen, blijft ongehuwd

In 1796 zou Arij nog geleefd moeten hebben, bij de geboorte en doopinschrijving van het laatste kind was hij aanwezig.
Blijft dus een periode over tussen 1796 en 1832 waarin hij overleden zou moeten zijn, maar de akte kwam niet boven water. Verder zoeken dus, en andere mogelijkheden nagaan.
De volgende optie is dan de huwelijks akten van de kinderen, net als vandaag worden daarin de ouders nog vermeld, en of zij nog leven.

Al bij de eerste akte was het raak en nam het verhaal een geheel onverwachte wending.
De oudste zoon, Johannes, huwt in 1835 met Maria Noordermeer. In deze huwelijks akte werdt vermeld dat Arij verdwenen was, en men sinds 40 jaren taal noch teken van hem vernomen heeft. Dat betekent dat de verdwijning plaats vond rond 1795, wat overeenkomt met de geboorte van het laatste kind.
Ook de huwelijks aktes van de andere kinderen werden snel gevonden, en de huwelijksakte tussen zoon Antonius en Catharina van de Ende vermeld ook dat Arij spoorloos is.

Als laatste de huwelijks akte tussen Adriana en Nicolaas van Lier, waarin staat dat Arij spoorloos is verdwenen,  niemand weet waar hij is, danwel of hij nog leeft of overleden is.

Hieronder eerst transcripties van de delen van de drie aktes, waarin duidelijk wordt aangegeven dat Arij Hoogervorst van de aardbodem is verdwenen. Een en ander moest met voldoende papieren bewijs en handtekeningen van bevoegde instanties overlegd worden, voordat er gehuwd kon worden.

Huwelijks akte 10, BS Wateringen 29 december 1825 
Den negen en twintigsten december achtien honderd vijf en twintig, des namiddags ten zeven uren zijn voor ons Gijsbert Gerard Murray burgemeester, ambtenaar van den burgerlijken stand te Wateringen verschenen:

Antonius of Teunis Hogervorst, arbeider, gedoopt te Schiedam den achtienden oktober zeventien honderd zesentachtig en wonende alhier, meerderjarige zoon van Arnoldus ook wel genaamd Arij Hogervorst die blijkens acte van notorieteit den zes en twintigsten november dezes jaars voor den heer vrederegter van het kanton Naaldwijk gepasseerd, behoorlijk geregistreerd, voor omtrent dertig jaren zijne vrouw en kinderen verlaten heeft, zonder dat men tot heden, zoo hij nog in leven is deszelfs verblijf heeft kunnen ontdekken; en van Geertuida de Ridder, zonder beroep wonende alhier, de laatst genoemde ten deze mede tegenwoordig en verklarende de bruidegom alleen deszelfs doopacte en de expeditie der voormelde acte van notorieteit, als zijnde uit hoofde van den door hem bereikten ouderdom volgens den thans bestaande wetsbepalingen ongehouden tot het overleggen van een bewijs van voldoening aan de nationale militie….. en Catharina van den Ende…..
 

Huwelijks akte 10, BS Wateringen 4 juli 1829 
Den vierden july achtien honderd negen en twintig, des namiddags ten half acht uren zijn voor ons Gijsbert Gerard Murray burgemeester, ambtenaar van den burgerlijken stand te Wateringen verschenen:

Nicolaus van Lier en
Adriana Hoogervorst, van beroep werkster, gedoopt blijkens akte ten deze overgelegd, den veertienden december zeventien honderd drieennegentig en wonende binnen deze gemeente, meerderjarige dochter van Adriani (ook wel zoo als zij verklaard genaamd Arij) Hogervorst, die blijkens een hierbij overgelegde expeditie eener akte van notoriteit, den zestienden junij laatstleden voor den vrederegter van het kanton Naaldwijk verleden, behoorlijk geregistreerd, reeds meer dan dertig jaren afwezig is, zonder dat men sedert dienlijk tot heeden enig narigt van hem bekoomen heeft, en van Gertrudis (of Geertje) de Ridder, werkster, wonende te Wateringen, de laatste hierbij mede present en verklarende hare toestemming tot het tegenwoordig huwelijk van de voornoemde hare dochter te geven  


Huwelijks akte 2, BS Wateringen 29 april 1835 
Den negenentwintisten april achtien honderd vijf en dertig, des namiddags ten half zeven uren zijn voor ons Gijsbert Gerard Murray burgemeester, ambtenaar van den burgerlijken stand te Wateringen verschenen:

Joannes Hoogervorst, veenarbeider, geboren den vijfden july zeventien honderd vijfentachtig en wonende aldaar, weduwnaar van Catharina van der Sman, overleden alhier den zesden mei achtien honderd en vierendertig, meerderjarige zoon van Adriani (ook wel genaamd Arij) Hoogervorst die blijkens acte van notorieteit, den vijftienden dezer maand voor den heer vrederegter van het canton Naaldwijk gepasserd, behoorlijk geregistreerd, voor omtrent veertig jaren, zijne vrouw en kinderen verlaten heeft, zonder dat men tot heden, zoo hij nog in leven is, deszelfs verblijf heeft kunnen ontdekken, en van Gertrudis (Geertje) de Ridder overleden alhier den zeven en twintigsten mei achtien honderd twee en dertig; en voorts kleinzoon, als van vaderszijde, van Jan Hogervorst begraven te zijn te Pijnacker den derden september zeventien honderd achtennegentig; en van moederszijde van Cornelis de Ridder, overleden te Vrijenban, den vierentwintigsten oktober achtienhonderdtwintig, en van Maria van der Meer, begraven te Nootdorp cum annus den drie en twintigsten juny achtien honderdnegen; terwijl hij comparant Joannes Hoogervorst overigens ten opzigte van zijne grootmoeder van vaders zijde zijde overleden is, doch dat het hem geheel onbekend is, waar zij het laatst gewoond heeft en overleden is, blijkens den overigens van den doop van hem komparant, van het overlijden zijner vrouw, van de afwezigheid zijns vader, van het overlijden zijner moeder, van het begraven zijnen grootvader van vaders zijde, en van het overlijden en begraven zijner grootouders van moeders zijde, bij actens en expeditiedes voormelde acte van notorieteit ten deze overgelegd; en zijnde hij komparant overigens uit hoofde van den door hem bereikten ouderdom, ongehouden tot het overleggen van een certificaat van voldoening aan de nationale militie
En Maria Noordermeer…..

Het bewijs dat Arij verdwenen en onvindbaar was, lag duidelijk op tafel, maar nog geen overlijdens akte. Waar kon hij dan gebleven zijn?

Een van de meest voor de hand liggende mogelijkheden is dat hij als soldaat in krijgs gevangenschap is geraakt en niet meer terug naar huis kon of wilde komen.
De huwelijks bijlagen van een der kinderen maakte melding van het feit dat “Arij als soldaat in rijks zeedienst was getreden, en mogelijk in Engels gevangenschap was geraakt”.

Zijn verdwijning vond plaats rond 1795. Het is de overgangs tijd van de Zeven Provincien van de Verenigde Nederlanden naar de Bataafse Republiek, en tevens de tijd van de coalitie oorlogen.

Een stukje geschiedenis:

Vanaf 1570 ging Nederland gebukt onder Spaanse bezetting. Dit duurde tot 1590 als de noordelijke gewesten zich afsplitsen en de Republiek werd gevormd. De zuidelijke Nederlanden bleven onder Spaans gezag.
Niet iedereen was blij met de organisatie en gezag binnen de Republiek onder leiding van de Stadhouders.

In 1780 komen de Patriotten in opstand en met steun van het Franse leger wordt de Bataafse Republiek gesticht. Daarmee begint dan tevens de Franse tijd, waarin zich ook de oorlogen onder Napoleon afspelen. Dat zal duren tot 1813, de val van Napoleon en het Nederlands Koninkrijk wordt gesticht.
Temidden dit alles, alsof het nog niet onrustig genoeg is, vinden ook nog de verschillende coalitie oorlogen plaats.
 
De Republiek had al een soort van leger gevormd dat werd ingezet als bescherming tegen aanvallen van buitenaf, en in 1795 ging dit op in het nieuw gevormde Bataafse leger. Het bestond toen uit een slordige vijfendertig duizend man, waarvan ongeveer 60% van buitenlandse afkomst was.

In april 1799 werd besloten om hier een kleine tien duizend man aan toe te voegen, vanwege alle krijgshandelingen, de daarmee gepaard gaande verliezen en de hoeveelheden manschappen die nodig waren om op alle fronten te kunnen vechten.

Een van de grootste binnenlandse veldslagen in die tijd speelde zich af in Noord Holland. In 1799 landden de Engelsen met een invasiemacht van tweeendertig duizend man troepen op de kust bij Den Helder.
In vier kolonnes wordt de Noordkop ingenomen, bij Bergen, Schoorldam, Heerhugowaard en Hoorn.

Na inname van de Helderse kanonnen werd er op weinig weerstand meer gestuit. Maar de Bataven lieten zich ook niet onbetuigd, en alle beschikbare troepen werden naar Noord Holland gedirigeerd. Vanuit Haarlem werd er ook steun gegeven door een duizend min of meer bewapende burgers, waarop de Slag bij Bergen volgde.

Na een tweede slag, verloren de troepen aan beide kanten zo ongeveer eenderde van hun beschikbare manschappen.
De Engelse opmars loopt daarna dood in het uitgestrekte polderland met de brede sloten. Na een zware slag bij Castricum, begonnen de Engelsen zich langzaam aan weer terug te trekken.
In oktober 1799 verliet de Prins van Oranje dan weer het Nederlands grondgebied, en keerde terug naar Engeland. De verslagen legers werden in Den Helder weer ingescheept, en kregen vrije aftocht in ruil voor de teruggave van onbeschadigde vestingwerken in Den Helder en Huisduinen.
 
De soldaten binnen het Bataafse leger waren allen vrijwilligers. De dienstplicht bestond nog niet. Zij die dienst wilden nemen behoefden slechts aan enige eisen te voldoen, niet jonger zijn dan 18 en niet ouder dan 36 jaar en er was een eis aangaande de minimum lengte. Arij viel dus makkelijk binnen deze categorie, en het is mogelijk dat hij dienst nam. De verdiensten waren niet slecht, het dienstverband werd aangegaan voor 6 jaar en bij het tekenen van het contract kreeg men een premie. Al met al een aanlokkelijk financieel plaatje.


Gezien alle oorlogen en de hiermee gepaard gaande verliezen is het dus goed mogelijk dat binnen deze gebeurtenissen Arij Hoogervorst in dienst van den lande is verdwenen.
 
Het spoor loopt hiermee dood, en wat er van hem uiteindelijk geworden is zal waarschijnlijk voor altijd in de nevelen des tijds verborgen blijven.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *